Herkese selam!
Size bugün Adana'dan yazıyorum, annemi ziyarete gelmiştim.
Ülkemizde durumlar hala bildiğiniz gibi, bu bülteni internetim müsait olduğu için 1 Nisan Çarşamba günü yazıyorum, hatta şu an izlediğim haberde bir pazarcıya, 17 Milyon TL ceza kestiklerini paylaşıyorlar. Gerçekten bazı şeyleri asla anlayamıyorum. Ama ülke gündemi, eğitime engel olmamalı diyerekten bu haftanın konusunu paylaşıyorum, çünkü biliyorsunuz ki eğitimi bitirmeye çalıştıkları için böyle şeylerle uğraşıyoruz.
Modern tıp birçok hastalığı teşhis edebilecek kapasitede olsa da, kronik hastalıkların patolojisi ve nedenleri hâlâ tam olarak anlaşılamamaktadır. Örneğin, birçok kanser türü ve Alzheimer hastalığının oluşum mekanizması halen gizemini korumaktadır.
Bu sorunlar köpekler için iki kat daha karmaşıktır. Birincisi biyolojik süreçlerin karmaşıklığı, ikincisi ise köpek hastalıklarının araştırılması için yeterli fonun bulunmamasıdır. Neyse ki, köpeklerde böbrek taşı patolojisi ve kimyası insanlardakine benzer olduğu için insan araştırmalarından yararlanabiliyoruz. Ancak, böbrek taşlarının kesin nedenleri hâlâ net değildir ve hem insanlarda hem de köpeklerde tekrar oluşma riski oldukça yüksektir.
21 yıllık bir çalışmadan elde edilen veriler:
- %73,1'lik böbrek taşları iki veya daha fazla mineralden oluşuyor
- %53,4'ü struvit (magnezyum amonyum fosfat) ve %42'si kalsiyum oksalat içeriyor
- Dişi köpeklerin böbrek taşlarında struvit bulunma olasılığı daha yüksekken, erkek köpeklerin taşlarında kalsiyum oksalat daha yaygındır
- Genç köpekler daha çok struvit içeren taşlar geliştirme eğilimindedir
- Böbrek taşına genetik yatkınlığı olan ırklar: Bichon Frise, Minyatür Schnauzer, Shih Tzu ve Lhasa Apso (ortalamanın 9 ila 23 katı daha yüksek risk).
Böbrek taşlarına ne sebep olur?
Araştırmacılar böbrek taşlarının kesin nedenlerini bilmeseler de, taşların oluşumunda rol oynayan kimyasal süreçler ve ilişkiler iyi anlaşılmıştır. İdrar yolundaki fazla mineraller kristalleşerek taş haline gelir ve bu da ağrıya neden olabilir. Genetik faktörlerin en büyük rolü oynadığı görülüyor, ancak sağlık durumu, kilo, diyet ve su içme alışkanlıkları da riski önemli ölçüde artırıyor.
İnsanlarda kalsiyum oksalat böbrek taşları metabolik sendromla ilişkilidir (yüksek kan şekeri, yüksek kan lipitleri, yüksek tansiyon, yüksek vücut kitle indeksi vb.). Köpeklerde de metabolik sendrom böbrek taşlarıyla ilişkilidir.
Bir çalışmada, köpeklerde kalsiyum oksalat taşlarıyla ilişkili faktörler incelenmiş ve şu sonuçlara ulaşılmıştır:
- Her 1 mmol/L trigliserit artışı, taş oluşma riskini 3,3 kat artırmıştır.
- Her 1 mmol/L kan şekeri artışı, taş oluşma riskini 39 kat artırmıştır!
Başka bir araştırmaya göre, taş oluşumunun ana sebepleri arasında oksalatın bağırsaktan emilimi ve böbrek fonksiyonları yer almaktadır. Yapılan bir çalışmada, böbrek taşına yatkınlığı olmayan Beagle ırkı ile yüksek yatkınlığa sahip Minyatür Schnauzer ırkı karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, Beagle’ların nefrokalsin adı verilen ve taş oluşumunu önleyen proteini 10 kat daha fazla ürettiği bulunmuştur.
Böbrek taşlarını nasıl önleyebilirsiniz?
- Köpeğinizin yeterince su içmesini sağlayın.
- Karbonhidrat alımını azaltın.
- Gerçek gıdalarla besleyin.
Böbrek taşlarının genetik ve diyetle güçlü bir bağlantısı olduğu için yönetilmesi zordur. Genel öneriler şunlardır:
- Hidrasyonu artırarak idrarı seyreltmek.
- Oksalat tüketimini azaltmak (taşa yatkın köpeklerde).
- Yeterli kalsiyum almak.
- Aşırı kilo ve sodyum tüketiminden kaçınmak.
Köpekler için böbrek dostu diyetler genellikle orta seviyede protein içerir. Veterinerler tarafından önerilen bazı “böbrek diyetleri” ise protein içeriğini azaltırken tuz miktarını artırmaktadır. Tuz, su tüketimini artırarak idrarın seyreltmesini sağlar, ancak aşırı tuz böbreklere zarar verebilir.
Bu nedenle, hidrasyonu artırmak için et suyu veya hindistan cevizi suyu gibi daha sağlıklı alternatifler tercih edilmelidir.
Metabolik sendrom ve yüksek kan şekeriyle bağlantısı nedeniyle düşük karbonhidratlı diyetler (ketojenik olmayan) böbrek taşlarının görülme sıklığını azaltabilir. Ayrıca, yapılan bazı araştırmalar, probiyotikler ve antioksidanların böbrek taşı oluşumunu azalttığını göstermektedir. Bu da yoğurt ve kefir gibi fermente gıdaların taş oluşumunu önleyebileceğini düşündürmektedir.
Sonuç
Eğer ıspanak ve pancar gibi sebzeler konusunda endişeleniyorsanız, köpekler ölçülü tüketildiğinde oksalatlardan genellikle etkilenmezler. Oksalatların çoğu bağırsaklardan emilmeden dışkıyla atılır.
Köpeklerin ideal kilosunu korumak, karbonhidratı %20’nin altında tutmak ve gerçek gıdalarla beslemek, neredeyse tüm kronik hastalık risklerini azaltır. Son olarak, probiyotik içeren gıdalar böbrek taşı oluşumunu azaltmaya yardımcı olabilir.
Sevgiler,
Başak
